Hoe hou je overzicht op de Oosterweelverbinding?

Bouwen op een postzegel, midden in Antwerpen 

De Oosterweelverbinding is veel meer dan een infrastructuurproject. Het is een van de grootste en meest complexe stadswerven van Europa, midden in een dichtbevolkte regio waar mobiliteit, leefbaarheid, veiligheid en economische activiteit voortdurend met elkaar verweven zijn.

Lantis werkt aan het vervolledigen van de Antwerpse ring via een nieuwe Scheldekruising, tunnels, op- en afrittencomplexen en een grootschalige herinrichting van de omgeving. Tegelijk wil het project Antwerpen leefbaarder maken, met overkappingen, nieuwe ringparken, fietsinfrastructuur en een sterke focus op duurzame mobiliteit.

Maar bouwen aan een project van deze schaal in het hart van Antwerpen brengt uitzonderlijke uitdagingen met zich mee. “Wij bouwen dit niet in the middle of nowhere”, zegt Pieter Van den Dries van Lantis. “Op sommige plaatsen zitten we letterlijk op een halve meter van bestaande infrastructuur, terwijl woonwijken, bedrijven en tunnels vlak naast de werf blijven functioneren. Ondertussen moet ook de ring operationeel blijven.”

“We werken soms echt op een postzegel”, vult Anne Faes aan. “Je zit met tijdelijke bypasses, metrotunnels, bestaande infrastructuur en werfzones die allemaal perfect op elkaar moeten aansluiten.” In zo’n omgeving wordt toegang tot correcte en gedeelde informatie geen ondersteunend proces meer, maar een dagelijkse noodzaak.

Enkele jaren geleden zat GIS binnen Lantis nog verspreid over verschillende teams en externe partners.Geografische informatie werd meestal gedeeld via Excelbestanden, CAD-tekeningen, PDF’s en aparte dashboards.

“Vroeger moest je mails sturen naar verschillende projectmanagers of teams om informatie samen te krijgen”, vertelt Faes. “Vaak ontvingen we screenshots van Google Maps of lokale bestanden. Dat kostte enorm veel tijd.”

Die versnippering werd steeds moeilijker houdbaar naarmate het project groeide in schaal en complexiteit. Daarom ontwikkelde Lantis samen met zijn GIS- en IT-teams Oosterbeeld: een centrale toegangspoort tot de ruimtelijke informatie van het project.

Oosterbeeld bundelt uiteenlopende databronnen in één overzichtelijke GIS-omgeving. Van dronebeelden en vergunningen tot BIM-modellen, werfdata, stakeholders en assets: alle informatie komt ruimtelijk samen binnen ArcGIS Enterprise.

“Wij zien Oosterbeeld als een startpunt”, zegt Van den Dries. “Een plek waar mensen snel overzicht krijgen en vanwaar ze eventueel kunnen doorklikken naar gespecialiseerde toepassingen.” Gebruiksgemak stond daarbij centraal.

“We hebben Oosterbeeld bewust ontwikkeld vanuit een gebruikersperspectief”, zegt Faes. “Technische experts kunnen nog altijd diep in de data duiken, maar voor veel collega’s draait het vooral om snel inzicht krijgen in wat er gebeurt.” Deze aanpak veranderde ook de interne perceptie van GIS en zorgde voor een bredere adoptie.

“GIS was vroeger eerder ongekend en onbemind”, zegt Van den Dries. “Maar hoe meer mensen zagen wat mogelijk was, hoe meer vragen en projecten er kwamen vanuit de organisatie.”

Binnen de Oosterweelverbinding ondersteunt GIS vandaag veel meer dan kaarten alleen. Teams gebruiken het om werfdata, vergunningen, BIM-modellen en projectinformatie op één plek samen te brengen en te bekijken.

Omgevingsmanagers gebruiken Oosterbeeld bijvoorbeeld om werfsituaties, vergunningen, stakeholders en mobiliteitsimpact samen te analyseren. Door ruimtelijke data centraal te combineren, kunnen teams sneller beslissingen nemen en beter afstemmen met aannemers, overheden en buurtorganisaties. “De kracht zit in het combineren van al die ruimtelijke informatie”, zegt Van den Dries. “Daardoor krijg je een totaalbeeld van wat er zich op de werf afspeelt.”

Lantis integreert ook BIM-data rechtstreeks in GIS. Gebruikers kunnen op de kaart de contouren van objecten bekijken, zoals bruggen, tunnels of technische installaties, en vervolgens doorklikken naar gespecialiseerde toepassingen voor meer detailinformatie.

Daarnaast ondersteunt GIS ook concrete processen binnen het project:

• exploitatie, beheer en onderhoud van assets

• bewonerscommunicatie gekoppeld aan adressenregisters

• vergunningstrajecten en administratieve contouren 

• samenwerking met aannemers via gedeelde field apps

• planning en afstemming van infrastructuurwerken met externe stakeholders zoals De Lijn, Stad Antwerpen, AWV en hulpdiensten 

Een voorbeeld daarvan is de opvolging van Japanse duizendknoop op en rond de werf. Via ArcGIS Field Maps en ArcGIS Enterprise delen onder meer TM ROCO en Lantis dezelfde gegevens over locaties, opvolging en beheermaatregelen. “Zo vermijden we dat teams naast elkaar hetzelfde werk doen”, zegt Faes.

Binnen een project waar honderden mensen dagelijks met data werken, is versiebeheer essentieel. Teams moeten zeker zijn dat ze met dezelfde, actuele informatie werken. Oosterbeeld brengt die informatie vandaag samen binnen één gedeeld overzicht van de werf.

“Als je data overal apart moet gaan zoeken en combineren, weet je nooit volledig zeker of je met de laatste versie werkt”, zegt Van den Dries. “Binnen Oosterbeeld zorgen wij ervoor dat iedereen vertrekt vanuit dezelfde bron.”

Ook wekelijkse drone- en luchtbeelden spelen daarin een belangrijke rol. Teams kunnen de evolutie van de werf vanop afstand opvolgen, terugkijken in de tijd en toekomstige situaties analyseren zonder telkens fysiek naar de werf te moeten gaan.

Lantis onderzoekt daarnaast hoe in de toekomst ook een publieke versie van Oosterbeeld ontwikkeld kan worden, zodat bewoners en bezoekers via hun smartphone kunnen zien hoe de omgeving vandaag én morgen evolueert.

Bij de ontwikkeling van Oosterbeeld werkte Lantis nauw samen met Esri BeLux, zowel rond de technische uitbouw van het platform als rond kennisdeling en samenwerking tussen verschillende partijen.

“Esri BeLux heeft ons snel in contact gebracht met de juiste mensen en expertise”, zegt Faes. “Niet alleen technisch, maar ook op vlak van samenwerking en het delen van ervaringen.”

Daarnaast hielp Esri BeLux bij de inrichting van ArcGIS Enterprise en het verbinden van verschillende databronnen binnen het project. Daardoor sluiten planning, BIM-modellen, assetsystemen en ruimtelijke data vandaag veel beter op elkaar aan.

Hoewel de Oosterweelverbinding nog volop in uitvoering is, kijkt Lantis vandaag al verder naar de fase na de bouw.

Ook nadat de werken zijn afgerond, blijven GIS en Oosterbeeld de basis vormen voor het beheer van infrastructuur, assets, gronden en technische installaties binnen het volledige projectgebied.

Voor Lantis gaat GIS vandaag veel verder dan alleen kaarten en visualisatie. Het geeft verschillende teams één gedeeld overzicht op een project dat voortdurend in beweging is. 

Meer lezen?
www.oosterweelverbinding.be